Vaatwasser reinigen: zo maak je hem schoon

Een vaatwasser reinig je in drie stappen, in deze volgorde: vetvrij draaien, filters en sproeiarmen schoonmaken, en het deurrubber poetsen. Een machinereiniger is de laatste stap en meestal niet nodig.

Eerst voorkomen, dan reinigen

Volgens de Consumentenbond komt er veel viezigheid in een vaatwasser terecht, en ze raadt aan het ergste vuil van de vaat te schrappen of te schrapen voordat je het erin zet. Dat is de stap die het meeste scheelt, want het voorkomt dat vet op de filters en in de waterleidingen terechtkomt.

De Consumentenbond wijst ook op de oorzaak van vervetting: vettige etensresten of wasmiddelresten die achterblijven. Die ontstaan vooral als je vaak korte programma’s of programma’s met een lage temperatuur draait, zoals het ecoprogramma. Dat is een directe link met ons artikel over het energielabel: het eco-programma is het zuinigste, en het is ook het programma dat het minst ontvet.

Filters en sproeiarmen

Het vieze water wordt via de filters afgepompt, waardoor het vuil in het filter achterblijft. Volgens de Consumentenbond kunnen verstopte filters ervoor zorgen dat het water niet goed wordt afgepompt, en dat er daardoor een onzichtbare vettige laag op het fijne filter ontstaat. Die laag is volgens hen de oorzaak van stank en van vuil op je vaat.

De reiniging zelf is simpel: draai de filters los, trek ze eruit, was ze onder de kraan met een afwasborstel en draai ze goed terug. Kijk ook of er vuil in het filterhuis is gekomen. De Consumentenbond noemt vaak een groffilter, een fijnfilter en soms een microfilter, en zegt dat in het fijnfilter doorgaans ook het meeste vuil zit.

Daarna de sproeiarmen. De gaatjes kunnen vol komen met kalk of restjes, en bij verstopping verdelen de sproeiarmen de waterdruk niet meer goed. Volgens de Consumentenbond draai je de meeste sproeiarmen los, spoel je ze af onder de kraan en prik je de gaatjes door met bijvoorbeeld een cocktailprikker.

Het deurrubber

Dit is de stap die de meeste mensen overslaan. Volgens de Consumentenbond is het deurrubber een plek waar bacteriën en schimmels gemakkelijk groeien, en dat het rubber daardoor aangetast kan raken, met lekkage als gevolg. Het advies is een doekje met een beetje afwasmiddel, en daarna goed drogen.

Laat vieze vaat volgens de Consumentenbond niet te lang in de vaatwasser staan. En zet de deur na afloop van het programma 15 tot 30 minuten open: direct openzeten vervliegt de warmte waarmee de vaat nog kan drogen, te laat openzeten condenseert het verdampte water weer op de vaat.

Wanneer je wél een machinereiniger gebruikt

Volgens de Consumentenbond is een machinereiniger bij goed onderhoud niet nodig. Ze noemt drie situaties waarin hij wél helpt: een gebied met hard water, kalkaanslag op het servies of in de machine, en aanhoudende vieze geurtjes die na het schoonmaken van de onderdelen blijven. In het laatste geval draai je een lege machine met machinereiniger volgens de handleiding van dat middel.

Een ontkalker van hetzelfde merk helpt specifiek bij kalkaanslag, aldus de Consumentenbond. Let er ook op dat de waterhardheid op de juiste stand staat; in een gebied met hard water is dat de eerste aanpassing.

Zout en tabletten

Dat zijn twee verschillende dingen. Zout is voor de ontharding van het water, en tabletten zijn het wasmiddel. Volgens de Consumentenbond zit in een all-in-one-tablet wasmiddel, glansspoelmiddel en zout; dat is het handigst, want je hoeft dan maar één vak te vullen. Het alternatief is poeder of tabletten met alleen wasmiddel, ook wel classic tabletten genoemd; dan vul je de vaatwasser met glansspoelmiddel en zout, en voegt de vaatwasser het glansspoelmiddel op het juiste moment toe.

Bekijk in de handleiding van je eigen machine hoe je hoort of ziet dat het zout op moet. Sommige machines geven zelf een signaal. Wij geven hier geen prijzen voor zout of reiniger, want die wisselen per week en per aanbieding.

Een eigen volgorde voor de geur

Stinkt je machine naar riool, dan is het advies van de Consumentenbond om eerst te onderzoeken waar de stank vandaan komt. Stank kan volgens hen een onschuldige uiting zijn van een groter probleem. Hun eigen volgorde is: filters en filterhuis, dan de sproeiarmen, dan het deurrubber, en pas daarna een reiniger of verfrisser.

Let op de volgorde, want die is niet willekeurig. Een verfrisser werkt alleen als de bron van de geur weg is; volgens de Consumentenbond geeft een verfrisser een zeer sterke geur af en een neutraliser zou vooral de stank moeten neutraliseren, maar vaak geeft ook dat middel geur af. Twee geurmiddelen door elkaar heen is dus geen oplossing voor een verstopte filter.

Ze noemen ook een goedkope variant: je kunt een halve citroen in de bestekkorf leggen en kijken of dat de boel verfrist. Dat is bedoeld voor de laatste restjes geur nadat je machine schoon is.

Wat niet in het zout hoort

Het zout gaat in de zoutbak, en de tabletten in het tablettenvak. Die twee worden gemakkelijk verwisseld, en dat geeft een storing in plaats van een schoon resultaat. Gebruik daarom altijd het vak dat in de handleiding van je eigen machine bedoeld is.

Twijfel je over de machine zelf, dan vind je de modellen in de gids over vaatwassers, en het verschil tussen beide vormen in onze vergelijking.