PFAS-vrije pannen: welke pannenset kies je?
In dit artikel
Ons advies
De zekerste keuze is een set zonder antiaanbaklaag; daarin zit geen coating die kan slijten. Let bij twijfel op de specifieke termen in de productspecificaties, want daar zit het verschil: sommige pannen melden tegelijk 'geen antiaanbaklaag' en PTFE.
Zoek je PFAS-vrije pannen, dan is de zekerste keuze een set zonder antiaanbaklaag; daarin zit geen coating die kan slijten of loslaten. Het lastige zit in de woorden die op de doos staan, want fabrieken gebruiken niet allemaal dezelfde termen.
Wat PFAS zijn, volgens het RIVM
Per- en polyfluoralkylstoffen zijn chemische stoffen die door de mens zijn gemaakt en die van nature niet in het milieu voorkomen, aldus het RIVM. Ze hebben handige eigenschappen: ze zijn onder andere water-, vet- en vuilafstotend. Daardoor zitten ze in allerlei producten.
Het RIVM noemt voorbeelden: smeermiddelen, voedselverpakkingsmaterialen, blusschuim, anti-aanbaklagen van pannen, kleding, textiel en cosmetica. Ook in verschillende industriële toepassingen en processen worden ze gebruikt. Een pannenset is dus niet het enige product waar PFAS in kunnen zitten. Het RIVM schrijft wel dat je er zelf op kunt letten: door producten te kopen die geen PFAS bevatten draag je bij aan minder verspreiding van PFAS.
Wat er verboden is, en wat nog niet
Hier zit het misverstand. Het RIVM meldt dat Nederland per 1 juli 2022 vier specifieke PFAS heeft verwijderd uit de lijst van stoffen die mogen worden gebruikt voor papier en karton voor de Nederlandse markt, als dat met voedsel in contact komt.
Het gaat dus om vier concrete verbindingen, in één productcategorie. Een algemeen verbod op PFAS in pannen is dat volgens het RIVM niet: op Europees niveau heeft Nederland meegewerkt aan een voorstel voor een Europees PFAS-verbod, en dat voorstel ligt volgens het RIVM ter beoordeling bij het Europees Chemicaliën Agentschap (ECHA).
Wat het RIVM over de gezondheid schrijft, is dat het hangt van hoeveel je binnenkrijgt en hoe lang de blootstelling duurt. Daarom betekent een overschrijding van een advieswaarde volgens het RIVM ook niet dat het drinkwater onveilig is, en vindt het RIVM het nog steeds verantwoord om kraanwater te blijven drinken. Het RIVM schrijft er wel bij dat er extra maatregelen nodig blijven.
Waar je in de winkel op let
Het woord dat je zoekt is niet “PFAS-vrij” alleen, maar de combinatie van twee dingen: geen antiaanbaklaag én een pan die je lang kunt blijven gebruiken.
In onze gids staan twee sets die volgens de productspecificaties PFAS-vrij zijn: de BK Profiline 7-delig en de Tefal Intuition 4-delig. Bij alle twee staat tegelijk dat er geen antiaanbaklaag op zit. Voor de BK Conical+ en de WMF Comfort Line noemt Coolblue geen PFAS-vrije status. Bij de BK Conical+ staat wel ‘geen antiaanbaklaag’, bij de WMF Comfort Line noemt Coolblue helemaal geen baklaag.
Maar kijk dan naar de specifieke termen van dezelfde set. Bij de Tefal Intuition 4-delig staat in het ene veld “geen antiaanbaklaag” en in het andere veld wordt PTFE als materiaal van de baklaag genoemd. Dat is niet consistent, en juist die inconsistentie moet je aan het twijfelen doen.
Wat je inruilt
Rvs zonder coating vraagt om een andere techniek. Als je zachtjes bradt, moet er eerst een laagje olie in de pan dat mag stollen. Doe je dat niet, dan plakt het vlees vast en krijg je het er met een spons niet meer af.
Dat is de echte keuze: geen coating betekent iets meer werk. Wie dat niet ziet zitten en veel kookt, kiest beter een keramische laag en accepteert dat daar een samenstelling aan vastzit die je moet navragen.
Zelf navragen
Vraag naar de samenstelling, niet naar het etiket. “PTFE-vrij” is iets anders dan “PFAS-vrij”, en beide zeggen niets over wat er verder in het product zit. Een fabrikant die de samenstelling wil delen, laat je dat zien.
Alle modellen staan in de gids over pannensets, met de afgietsystemen, koude grepen en gewichten. De pannen die je erbij nodig hebt voor inductie lees je in ons artikel over pannen op inductie.