Hoe maak je een aquariumfilter schoon?

Een aquariumfilter behandel je in twee delen apart. Het mechanische deel spoel je met schoon water, het biologische met oud aquariumwater. En je vervangt nooit alles in een keer, want dan verwijder je tegelijk alle bacteriën die je water schoonhouden.

Het LICG is daarover duidelijk, en hieronder staat het zoals het daar staat.

De twee delen, en waarom ze apart gaan

Een aquariumfilter bestaat volgens het LICG uit een mechanisch en een biologisch deel. Het mechanische deel haalt het zichtbare vuil uit het water, zodat het er helder uitziet. Het biologische deel bestaat uit materiaal waarin bacteriën leven, en die zetten schadelijke stoffen om zoals ammoniak en nitriet.

Die bacteriën zitten op het materiaal, in het keramische steentje, de filterspons of het filterwatten. Volgens het LICG gebruik je daarvoor het oude aquariumwater, en dat geldt voor het biologische deel; het mechanische deel uitspoel je juist met schoon water.

Het mechanische deel is een zeef: een spons of filterwatten waar het water doorheen stroomt, zodat de grotere vuildeeltjes eruit worden gezeefd. Actieve kool bindt sommige gifstoffen. Daar geldt dus een andere regel dan bij het biologische deel.

Wat het LICG voorschrijft

Voor het mechanische deel: dat kun je uitspoelen met schoon water als het vies begint te worden, bijvoorbeeld tijdens het water verversen, en indien nodig vervangen. Gebruik geen heet water en geen schoonmaakmiddelen.

Voor het biologische deel: gebruik voor het spoelen het oude aquariumwater, en spoel niet al het materiaal tegelijk schoon om de bacteriën zoveel mogelijk te behouden. Indien nodig kan het materiaal worden vervangen, maar dan beetje bij beetje, zodat er steeds voldoende bacteriën aanwezig blijven om het water te kunnen schoonmaken.

En de controle: om te bepalen of je filter goed werkt of vervangen of schoongemaakt moet worden, moet je de waterkwaliteit testen.

Waarom de volgorde telt

De volgorde waarin het water door de lagen stroomt, is niet willekeurig. Volgens het LICG stroomt het water eerst door het mechanische deel en daarna door het biologische filter. Mechanisch kan een spons of filterwatten zijn, waarmee de grotere vuildeeltjes eruit worden gezeefd, en actieve kool bindt sommige gifstoffen. Veelgebruikt biologisch materiaal zijn keramische steentjes, filterwatten of filterschuim.

Het vuil moet dus eerst eruit voordat het de biologische laag bereikt. Vul je de manden andersom, dan komt het vuil als eerste in de laag met de bacteriën erin.

Dat heeft ook een praktische kant: bij een mand met meerdere vakken kun je per vak werken. Bij de Fluval FX6 is er 5,9 liter aan mediamanden; bij de SuperFish X-Pro 2000 UV zijn er vier bakken en 17,3 liter aan volume. Bij zulke filters kun je één vak vervangen en de rest laten staan.

Het gevaar van alles tegelijk

Dit is het punt dat het LICG het duidelijkst over zegt. Het schrijft dat het mogelijk is om door een combinatie te maken van diverse filteronderdelen, niet het hele filter tegelijk te vervangen of schoon te maken. Daardoor zouden alle reinigende bacteriën tegelijk worden verwijderd en duurt het een tijd voordat het filter weer goed werkt. Dat moet worden vermeden, want dat is gevaarlijk voor je dieren.

Waarom dat gevaarlijk is, staat verderop in dezelfde tekst. Ammonium wordt door de bacteriën in het biologisch filter, in de bodem en in het water omgezet in nitriet, en nitriet is ook giftig voor de vissen en andere aquariumbewoners, omdat het ervoor zorgt dat het bloed minder zuurstof kan opnemen. Andere bacteriën in het bio-filter zetten vervolgens nitriet met behulp van zuurstof om in nitraat, en dat is veel minder schadelijk.

Er is dus een tijdvak waarin de eerste bacteriënvorm nog groeit en de tweede nog niet. Dat is het venster waarin je niet wilt zitten.

Praktisch: hoe pak je het aan

Haal het filter los. Het LICG adviseert bij een kanisterfilter een model met een afsluitkraantje te kiezen, dan is het relatief eenvoudig om het filter af te koppelen en schoon te maken. Bij een binnenfilter is dat niet nodig.

Sorteer het materiaal in twee groepen, mechanisch en biologisch, en behandel ze apart. Spoel het mechanische deel met schoon water, zonder heet water en zonder schoonmaakmiddel. Spoel het biologische deel met water uit je eigen aquarium.

Vervang beetje bij beetje als er iets moet worden vervangen, en test daarna de waterkwaliteit. Dat is volgens het LICG de manier om te controleren of het filter weer werkt.

De typen filters en hoeveel ruimte ze voor materiaal bieden, staan in onze gids over aquariumfilters.