Beste LED-lamp: welke past bij jouw gebruik?

Zoek je gewoon een zo zuinig mogelijk peertje voor binnen, dan adviseren wij een lamp met een A-label. Het Philips Ultra Efficient in deze gids geeft 840 lumen bij 4 watt, en dat is het hoogste aantal lumen per watt van de zes lampen hier. Minder geschikt is dat peertje als je het licht wilt dimmen, want Philips geeft de Ultra Efficient als niet dimbaar op; koel wit licht zit er ook niet in, want de tint staat vast op 2700 K. Kom je in een gang of een schuur waar je maar kort langs loopt, dan is een lamp met ingebouwde bewegingssensor praktischer, want die gaat zelf aan als er iets beweegt.

Het verschil zit in drie eigenschappen: hoeveel licht, hoe koel het oogt, en of de lamp zelf iets doet of dat jij moet doen.

Lumen is het getal dat telt

Het wattage vertelt je bij een ledlamp bijna niets meer. De Consumentenbond legt uit dat lumen de hoeveelheid licht is die een lamp uitstraalt, en dat je daarmee verschillende typen lampen met elkaar kunt vergelijken. Een peertje dat gloeilampvatten 60 watt vervangt, zit rond de 700 tot 800 lumen. De Consumentenbond rekent voor een woonkamer 1500 tot 3000 lumen en voor een keuken 5000 tot 10000 lumen, over alle lampen in die ruimte samen.

Wie een bestaande lamp vervangt, hoeft dus naar het lumen equivalent te kijken en niet naar het wattage. De 4 W van het Philips Ultra Efficient is geen vergelijkbaar getal met de 60 W van de gloeilamp die je vervangt.

Kelvin zegt iets over het licht, niet over de warmte

Het getal in Kelvin omschrijft hoe koel het licht oogt. Energids legt het uit: hoe hoger het aantal kelvin, hoe witter en dus kouder het licht oogt, en hoe lager het aantal kelvin, hoe warmer het licht. Het is dus verkeerd om bij 4000 K te denken dat de lamp heter wordt.

Wil je warm licht, kies dan een laag aantal kelvin; hoger gaat het richting het koelere wit. In deze gids zitten er drie peertjes op 2700 K, één peertje op 4000 K, één spot op 3000 K en één plafondlamp die je zelf tussen 2200 K en 6500 K kunt zetten.

Kleurweergave, en wanneer die telt

De kleurweergave-index (CRI) geeft aan hoe goed kleuren onder een lamp herkenbaar blijven. Raca beschrijft dat de waarde van 0 tot 100 loopt, met daglicht als referentie op 100. Vooral waar je kleuren moet kunnen beoordelen telt dat mee: producten, stoffen, voedsel of schilderwerk.

Wil je in een kast kleding of in een werfkamer producten beoordelen, let dan op de CRI: hoe hoger de waarde, hoe beter je de kleuren ziet. Drie van de vier peertjes in deze gids staan op CRI 80, de Modee op 85 en de Ledvance spot op 99. In een gang of op een plek waar je alleen ziet dat er iets staat maakt dat verschil weinig uit. Let wel op de afweging die Raca noemt: een hogere CRI kan ten koste gaan van het rendement, dus je verbruikt dan iets meer stroom voor hetzelfde licht.

Het energielabel voor lichtbronnen

Sinds 2021 dragen lichtbronnen een nieuwe generatie energielabel. De Belgische federale overheid legt op de pagina over het nieuwe energielabel uit dat de EU de schaal heeft herschreven naar een reeks van A tot G, met A als meest efficiënt. De reden was dat er steeds meer apparaten met een klasse boven A kwamen (van A+ tot A+++), waardoor het label zelf niet meer hielp bij kiezen. De overheid noemt lichtbronnen (elektrische lampen) expliciet als een van de productgroepen die al op het nieuwe label zijn overgestapt.

Let bij het vergelijken van twee lampen dus niet alleen op de letter. Kijk ook naar het lumen per watt, want dat is wat je op je energierekening ziet.

Wanneer je een bewegingslamp kiest

In een ruimte waar je maar kort bent, is een lamp met sensor handiger dan een lamp die je zelf moet uitdoen. De Milieu Centraal raadt dan ook een licht- of bewegingssensor aan voor ruimtes waar je vaak in- en uitgaat, zoals de gang en het toilet.

Er zitten twee varianten in deze gids. De LED’s Light Sensor heeft zowel een bewegings- als een daglichtsensor en is op 2700 K. De Modee is goedkoper, maar staat op 4000 K en heeft met 8,8 watt bij 806 lumen het laagste rendement van de vier peertjes hier. Betekent dat: in een kast of een schuur waar het licht kort aanstaat, is het verbruik nauwelijks een punt.

Wat je bij beide moet weten: je kunt ze niet handmatig aan en uit zetten, want de sensor neemt dat over. Dat is prettig in een ruimte waar je telkens even langs loopt, maar ongeschikt als je soms ’s avonds langere tijd licht wilt hebben.

Een plafondlamp in plaats van losse peertjes

Een plafondlamp met geïntegreerde led is een ander product dan een peertje. Je hangt hem op en je hoeft niets meer te vervangen. De Philips SuperSlim in deze gids is 2,4 cm hoog, wat visueel rustig blijft, en je stelt de kleurtemperatuur tussen 2200 K en 6500 K in met de meegeleverde afstandsbediening.

De keerzijde zit in de beschermingsklasse. Deze lamp heeft IP20 en het product noemt hem zelf niet geschikt voor een natte plek of de badkamer. Wil je die ruimtes aanpakken, zoek dan een armatuur met een hogere beschermingsklasse. Wil je de badkamer aanpakken, kijk dan bij Milieu Centraal naar hun keuzehulp voor de juiste ledlamp.

Een spot is een ander dier

Een spot is geen peertje met meer licht. De Consumentenbond zet de lumen per gloeilampwattage in een tabel, en die tabel geldt volgens de bond alleen voor rondschijnende lampen. Peertjes en spots kun je daarom niet zo rechtstreeks vergelijken. Wie een 35 watt halogeenspot vervangt, heeft zo’n 250 lumen nodig; voor een 50 watt halogeenspot is dat zo’n 350 tot 400 lumen. De Ledvance Performance in deze gids heeft 350 lumen, wat bij een 4,5 W verbruik past bij die 50 W halogeenspot, en staat op CRI 99, de hoogste kleurweergave van alles in deze gids.

Kies een spot dus als je een klein oppervlak wilt aanlichten en een peertje als je een ruimte wilt vullen. Wil je meer licht dan 800 lumen in één armatuur, kijk dan naar de plafondlamp in deze gids.

Over het energieverbruik

Milieu Centraal rekent het door: een ledlamp bespaart 85 procent energie ten opzichte van halogeen en gaat 7,5 keer zo lang mee. Zij noemen voor een vervangen gloeilamp van 60 watt een besparing van 5,60 euro per jaar. Die bedragen gaan uit van een bepaald aantal branduren per jaar, dus reken ze als orde van grootte en niet als belofte voor jouw huis.

Let nog op één ding bij armaturen met een dimmer of een transformator: daar kan sluipverbruik ontstaan. Milieu Centraal adviseert de schakelaar tussen de dimmer of transformator en het stopcontact te zetten, zodat die ook echt stroomloos is als het licht uit is. Wil je dat niet met de hand doen, dan kun je de lamp ook op een slimme stekker zetten.